Hotline : 01234.689.345

Ung thư đại trực tràng: nguyên nhân và triệu chứng

Ngày đăng: 2014-10-01 10:56:01 | Lượt xem: 582

Ung thư là tình trạng tế bào trong một bộ phận của cơ thể bắt đầu tăng trưởng, sinh sôi nẩy nở một cách quá mức. Tế bào bình thường sinh sản một cách có thứ tự và được qui định chương trình trước, còn tế bào ung thư thì không, chúng tăng trưởng tràn lan và lấn áp tế bào bình thường. Có nhiều loại ung thư nhưng chúng đều có chung đặc điểm là tăng trưởng một cách bất thường ngoài vòng kiểm soát.

UNG THƯ ĐẠI – TRỰC TRÀNG LÀ GÌ?

Ung thư đại – trực tràng là ung thư phát khởi nguyên thủy từ ruột già, là phần cuối cùng của ống tiêu hóa.

Sau khi thức ăn được nhai, nuốt qua thực quản vào dạ dày, thức ăn được tiêu hóa rồi đi xuống ruột non. Đây là đoạn dài nhất trong ống tiêu hóa, hơn 6 mét chiều dài. Ruột non tiếp tục tiến trình tiêu hóa thức ăn rồi hấp thu lại chất bổ dưỡng. Ruột non tiếp nối với ruột già, còn gọi là đại tràng dài 1,5 mét. Đoạn đầu của đại tràng có chức năng hấp thu nước cùng chất bổ dưỡng và là nơi chứa chất bã. Chất bã thành phân đi xuống trực tràng, là 16 cm cuối cùng của ống tiêu hóa. Từ đây phân đi ngang hậu môn ra ngoài cơ thể bệnh nhân.

Đại tràng chia thành 4 đoạn. Ung thư có thể khởi phát từ bất cứ đoạn nào trên đại tràng hoặc trực tràng. Ung thư xuất phát từ lớp trong cùng của thành ruột (niêm mạc đại – trực tràng) sau đó xâm lấn ra phía ngoài qua các lớp khác của thành ruột. Xác định giai đoạn (staging) là xem ung thư đã ăn lan đến đâu.

Ung thư ở mỗi vị trí trên khung đại tràng sẽ biểu hiện các triệu chứng khác nhau, thông thường nhất là có máu trong phân. Trong đa số các trường hợp ung thư đại – trực tràng phát triển âm thầm trong nhiều năm.

Ngày nay người ta biết ung thư khởi đầu bằng một tổn thương gọi là pôlíp, 5 đến 10 hay 25 năm sau, pôlíp trở thành ung thư. Cắt bỏ pôlíp sớm là cách phòng ngừa ung thư hữu hiệu nhất.

Trên 95% các ung thư đại – trực tràng là loại ung thư tế bào tuyến (adenocarcinoma). Loại ung thư này bắt nguồn từ tế bào của niêm mạc ruột già.

TỶ LỆ MẮC BỆNH UNG THƯ ĐẠI – TRỰC TRÀNG NHƯ THẾ NÀO?

Từ năm 1995, đã có được những số liệu ghi nhận ung thư tại Hà Nội và tại TP.Hồ Chí Minh. Kết quả của việc ghi nhận này cho biết được có bao nhiêu người mới được chẩn đoán là ung thư trên 100.000 dân hàng năm gọi là xuất độ ung thư. Hai bảng sau đây cho biết mười loại ung thư thường gặp ở Hà Nội và ở TP.Hồ Chí Minh.

Bảng 1: Mười vị trí ung thư thường gặp tại Hà Nội

STT

NAM NỮ
  Vị trí Xuất độ Vị trí

Xuất độ

1 Phổi 34,0 Cổ tử cung

20,3

2 Dạ dày 26,7 Dạ dày

13,0

3 Gan 17,0 Phổi

8,6

4 Đại – trực tràng 9,5 Đại – trực tràng

6,4

5 Vòm hầu 6,5 Cổ tử cung

4,6

6 Thực quản 4,1 Buồng trứng

4,3

7 Da 2,1 Gan

4,0

8 Thanh quản 2.0 Thân tử cung

3,4

9 Tuyến tiền liệt 1,5 Tuyến giáp

2,0

10 Khoang miệng 0,8 Khoang miệng

0,3

Bảng 2: Mười vị trí ung thư thường gặp tại TP. Hồ Chí Minh

STT NAM NỮ
  Vị trí Xuất độ Vị trí

Xuất độ

1 Gan 26,6 Cổ tử cung

28,6

2 Phổi 25,6

16,0

3 Dạ dày 17,0 Đại – trực tràng

10,0

4 Đại – trực tràng 14,8 Phổi

8,7

5 Tuyến tiền liệt 4,8 Dạ dày

8,2

6 Hốc miệng 4,6 Gan

5,6

7 Vòm hầu 4,5 Buồng trứng

5,2

8 Thực quản 4,3 Tuyến giáp

3,8

9 Lymphô 3,9 Thân tử cung

3,1

10 Bệnh bạch cầu 3,6 Bệnh bạch cầu

3,0

Thống kê nêu trên cho thấy ung thư đại trực tràng là loại ung thư đứng hàng thứ 3 thứ 4 của hai giới nam và nữ tại Việt Nam. Tại Mỹ mỗi năm có 106.680 trường hợp ung thư đại tràng và 41.930 ca ung thư trực tràng mới mắc phải. Tổng cộng 2 loại ung thư này gây ra 55.170 trường hợp tử vong hàng năm.

Tỷ lệ tử vong do ung thư đại trực tràng 15 năm sau này đã giảm. Một trong các nguyên nhân là do số ca bệnh giảm đi nhờ có nội soi đại tràng tầm soát tìm ra pôlíp và cắt bỏ phòng ngừa trước khi chúng hóa thành ung thư.

Ung thư đại trực tràng cũng có thể phát hiện sớm và như thế việc điều trị sẽ dễ dàng và thành công hơn.

 

NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH LÀ GÌ?

Hiện nay chúng ta chưa biết nguyên nhân chính xác gây ra ung thư đại – trực tràng, tuy nhiên có những yếu tố nguy cơ chắc chắn làm bệnh nhân dễ mắc bệnh hơn như hút thuốc lá (có thể kiểm soát được), tuổi tác (không thể thay đổi được).

A/ Yếu tố nguy cơ gần của ung thư đại trực tràng:

Các nghiên cứu cho thấy những người có các yếu tố sau đây dễ bị mắc bệnh ung thư đại – trực tràng hơn những người không có các yếu tố này.

•             Tuổi: 9/10 bệnh nhân bị ung thư đại – trực tràng trên 50 tuổi.

•             Có ung thư đại – trực tràng trước đó: mặc dù đã cắt bỏ hết đoạn ruột bị ung thư nhưng dễ bị ung thư ở vị trí khác trên đại tràng.

•             Có tiền sử bị pôlíp đại – trực tràng: vài loại pôlíp làm tăng nguy cơ bị ung thư đại – trựctràng, nhất là pôlíp có kích thước lớn hoặc có nhiều pôlíp.

•             Có tiền sử mắc bệnh đường ruột: hai bệnh Viêm loét đại tràng và bệnh Crohn làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư đại – trực tràng. Trong các bệnh này, đại tràng thường bị viêm kéo dài và niêm mạc có thể bị loét. Những bệnh nhân này cần được làm xét nghiệm theo dõi nhiều lần.

•             Tiền sử gia đình: có người thân trong gia đình mắc bệnh ung thư đại – trực tràng, nhất là thân nhân có quan hệ huyết thống gần thì nguy cơ mắc bệnh tăng cao, nhất là khi ung thư xảy ra trước tuổi 60. Các gia đình này cần làm các xét nghiệm tầm soát ung thư.

•             Một số hội chứng bệnh gia đình: hội chứng là tập hợp nhiều triệu chứng. Ở một số gia đình, các thành viên có thể bị hàng trăm pôlíp trong đại tràng và trực tràng. Ung thư thường khởi phát từ một hoặc nhiều pôlíp loại này. Các thành viên trong gia đình cần được tầm soát ung thư ngay từ nhỏ và có khi cần phải được tư vấn về di truyền.

•             Sắc tộc: người Do Thái ở Tây Âu dễ bị ung thư đại – trực tràng với tỷ lệ rất cao.

•             Khẩu phần ăn: thức ăn chứa nhiều mỡ, nhất là mỡ động vật làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư đại – trực tràng.

•             Thiếu vận động: người ngồi một chỗ dễ bị mắc bệnh ung thư đại – trực tràng.

•             Béo phì: làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư đại – trực tràng.

•             Hút thuốc lá: hầu như ai cũng biết hút thuốc lá dễ bị ung thư phổi. Nghiên cứu gần đây cho thấy người hút thuốc lá còn chết vì ung thư đại – trực tràng nhiều hơn người không hút 30-40%. Ngoài ra hút thuốc lá còn làm tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư khác nữa.

•             Uống rượu: uống rượu nhiều cũng làm tăng nguy cơ bị ung thư đại – trực tràng.

B/ Các yếu tố nguy cơ xa (không chắc chắn):

Một số nghiên cứu cho thấy người có các yếu tố sau đây có thể dễ bị mắc bệnh ung thư đại – trực tràng hơn những người không có, tuy nhiên không chắc chắn lắm, cần phải nghiên cứu thêm.

•             Sắc dân: dân Mỹ gốc Phi châu dễ mắc bệnh và chết vì ung thư đại – trực tràng, nguyên nhân chưa rõ.

•             Tiểu đường: tăng nguy cơ mắc bệnh lên 30-40% so với người bình thường. Tỷ lệ tử vong cũng cao hơn.

•             Làm việc ban đêm: một nghiên cứu cho thấy phụ nữ làm việc về đêm nhiều, ít nhất 3 lần mỗi tháng trong vòng 15 năm dễ bị ung thư đại – trực tràng hơn người bình thường.

•             Mắc các ung thư khác hoặc điều trị ung thư: một nghiên cứu gần đây về ung thư tinh hoàn cho thấy các bệnh nhân này dễ bị ung thư đại – trực tràng. Bệnh nhân nam bị ung thư tuyến tiền liệt sau khi xạ trị dễ mắc bệnh ung thư đại – trực tràng.

Các đối tượng nhiều nguy cơ nói trên cần được tầm soát sớm ung thư đại – trực tràng theo chế độ nghiêm ngặt hơn người bình thường.

TRIỆU CHỨNG CỦA UNG THƯ ĐẠI – TRỰC TRÀNG LÀ GÌ?

Triệu chứng của ung thư đại – trực tràng gồm:

•             Thay đổi về thói quen đi cầu như tiêu chảy, bón kéo dài.

•             Mắc cầu nhưng sau khi đi xong vẫn còn cảm giác mắc cầu.

•             Đi cầu ra máu, phân đen.

•             Đau bụng kéo dài.

•             Mệt mỏi.

Khi có các triệu chứng này chưa chắc là đã mắc bệnh ung thư đại – trực tràng. Tuy nhiên cần đến khám bác sĩ để xác định chắc chắn là có mắc bệnh hay không. Cũng cần lưu ý rằng đa số trường hợp ung thư đại – trực tràng diễn tiến âm thầm không có triệu chứng rõ rệt.

Nếu nghi ngờ người bệnh có khả năng mắc bệnh ung thư đại – trực tràng, bác sĩ sẽ hỏi chi tiết về bệnh sử và thăm khám, sau đó sẽ cho bệnh nhân làm thêm một số xét nghiệm để xác định xem xem có bệnh hay không và nếu có bệnh thì ở mức độ nào.

Một số xét nghiệm có giá trị như các test tầm soát ung thư ở người không có triệu chứng là thử máu, nội soi trực tràng, X quang đại tràng cản quang và nội soi đại tràng. 

Cảm nghĩ khách hàng

Chứng nhận quốc tế

Mạng xã hội

Thực phẩm chức năng

Chính sách và bảo mật